Het Ginkgoblad19 november 20263 min lezen

Japanse whisky: van Schotse leerschool tot wereldtop

Twee pioniers, een stokerij bij Kyoto en een Schotse leerschool: zo begon Japanse whisky. Wat de stijl uniek maakt, hoe Japan de wereldtop bereikte en hoe je echte Japanse whisky herkent.

Koperen pot stills in de stokerijhal van een traditionele Japanse whiskystokerij

In 2001 gebeurde iets wat niemand verwacht had. Bij een grote blinde proeverij van Whisky Magazine eindigden twee Japanse whisky’s bovenaan, vóór de Schotse klassiekers. Nikka Single Cask Yoichi 10 jaar won, Suntory Hibiki 21 jaar werd tweede. Voor veel kenners was het de eerste kennismaking met Japanse whisky. Het verhaal begint nochtans bijna een eeuw eerder.

Twee pioniers: Torii en Taketsuru

Shinjirō Torii, oprichter van het handelshuis Kotobukiya (het latere Suntory), droomde van een whisky gemaakt in Japan, voor Japanse smaken. In 1923 liet hij de stokerij Yamazaki bouwen, tussen Kyoto en Osaka. Het was de eerste commerciële whiskystokerij van het land.

Om ze te leiden, haalde hij Masataka Taketsuru binnen. Die was in 1918 naar Schotland vertrokken, studeerde scheikunde in Glasgow en leerde het vak in de stokerijen Longmorn en Hazelburn. Hij keerde terug met kennis, notitieboekjes vol details en een Schotse echtgenote, Rita. In 1929 bracht Yamazaki Shirofuda (White Label) op de markt, de eerste echte Japanse whisky.

De twee mannen verschilden van mening over de stijl. In 1934 trok Taketsuru naar Yoichi op Hokkaido, waar het koele, vochtige klimaat hem aan Schotland deed denken. Zijn bedrijf werd later Nikka. Suntory en Nikka zijn tot vandaag de twee grootste namen in Japanse whisky.

Wat maakt Japanse whisky anders?

De basis is Schots: gemoute gerst, koperen ketels en rijping op eikenhouten vaten. Toch heeft Japanse whisky een eigen karakter:

  • Alles in eigen huis: Japanse stokerijen ruilen onderling geen whisky. Wie een blend wil maken, moet zelf veel verschillende stijlen stoken, met andere ketels, gisten en vaten.
  • Mizunara: vaten van Japanse eik geven tonen van sandelhout, kokos en kaneel, soms omschreven als de geur van een tempel.
  • Het klimaat: grote verschillen tussen warme zomers en koude winters laten de whisky intens met het vat werken.
  • Een zachte stijl: veel Japanse whisky is elegant, fruitig en minder rokerig, al bestaan er ook stevig rokerige versies.
Whisky wordt in een hoog glas met ijs en bruiswater geschonken voor een Japanse highball
De highball: whisky, veel ijs en bruiswater, in Japan een klassieker bij het eten.

Ook de manier van drinken is typisch. Naast puur of op ijs drinken Japanners whisky graag als highball (met bruiswater en veel ijs) of als mizuwari (aangelengd met koud water), vaak bij het eten.

Van crisis naar wereldfaam

Het ging niet altijd goed. De consumptie in Japan bereikte een piek in 1983 en zakte daarna jarenlang weg. In 2008 dronk men nog maar een vijfde van dat niveau. Een slimme campagne rond de highball bracht whisky toen terug bij een jonger publiek.

Tegelijk volgden de internationale prijzen elkaar op. In de Whisky Bible van Jim Murray werd de Yamazaki Single Malt Sherry Cask 2013 zelfs uitgeroepen tot beste whisky ter wereld. Sindsdien schieten nieuwe stokerijen als paddenstoelen uit de grond. Chichibu, opgericht door Ichirō Akuto, begon in 2008 te stoken met de eerste nieuwe whiskyvergunning in 35 jaar. Vandaag zijn er tientallen stokerijen actief of in opbouw.

Echt Japans? Kijk naar het etiket

Lang mocht bijna alles “Japanse whisky” heten, ook whisky die in het buitenland gestookt en in Japan gebotteld werd. Sinds 1 april 2024 geldt een richtlijn van de Japanse sterkedrankfederatie (JSLMA). Om zich Japanse whisky te noemen, moet een whisky:

  1. gemaakt zijn van gemoute granen (eventueel aangevuld met andere granen) en water uit Japan;
  2. in Japan versuikerd, gegist en gedistilleerd zijn;
  3. minstens drie jaar in Japan gerijpt hebben, in houten vaten van maximaal 700 liter;
  4. in Japan gebotteld zijn, op minstens 40% alcohol.

Twijfel je bij een fles? Kijk of de producent die regels volgt. Zo weet je dat je echt een stukje Japan in je glas hebt.

Japanse whisky proeven in Waasmunster

Drie proefglazen met Japanse whisky en een keramische waterkan voor een eikenhouten vat
Proeven naast elkaar: zo ontdek je de verschillen tussen stijlen.

Lezen over whisky is één ding, proeven is iets anders. Tijdens onze Japanse whiskyproeverij verkennen we verschillende stijlen, van elegant en verfijnd tot rijk en complex, en vertellen we het verhaal achter elke fles. Een toegankelijke avond voor nieuwsgierige beginners en ervaren liefhebbers.

Bekijk de volgende proeverij in de agenda, ontdek onze andere Japanse smaakbelevingen of vraag een privéproeverij aan voor je groep of team.

Lees ook

Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Stel je vraag